Εισαγωγή

Η κυστίτιδα αποτελεί μία από τις συχνότερες παθήσεις του ουροποιητικού συστήματος και μπορεί να την εμφανίσει τόσο μια γυναίκα όσο και ένας άνδρας, αν και είναι σημαντικά συχνότερη στις γυναίκες. Η νόσος μπορεί να εκδηλωθεί ως οξεία κυστίτιδα με αιφνίδια εμφάνιση συμπτωμάτων ή να παρουσιάζει χρόνια και υποτροπιάζουσα πορεία, επηρεάζοντας την καθημερινότητα και την ποιότητα ζωής του ασθενούς. Ορισμένες ομάδες, όπως οι γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση, εμφανίζουν αυξημένη προδιάθεση για την ανάπτυξή της.

Τι Είναι η Κυστίτιδα;

Η κυστίτιδα είναι η μόλυνση των ούρων της κύστης από μικροοργανισμούς, όπως τα μικρόβια και οι μύκητες. Στις γυναίκες, ο κίνδυνος να αναπτύξουν έστω ένα επεισόδιο κυστίτιδας στη ζωή τους είναι μεγαλύτερος από 50%. Αυτό συμβαίνει γιατί η ουρήθρα της γυναίκας είναι μόλις 4 εκατοστά και απέχει ελάχιστα από τον κόλπο αλλά και τον πρωκτό, όπου φυσιολογικά υπάρχουν μικρόβια. Τα μικρόβια αυτά μπορούν εύκολα να μπουν στην κύστη και να προκαλέσουν λοίμωξη.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, η κυστίτιδα προκαλείται από μικρόβια που εισέρχονται στην ουροδόχο κύστη μέσω της ουρήθρας. Αν και συνήθως απομακρύνονται με την ούρηση, ορισμένες φορές ξεπερνούν τους φυσικούς αμυντικούς μηχανισμούς του οργανισμού και προκαλούν λοίμωξη. Σπανιότερα, μπορεί να εμφανιστούν μορφές φλεγμονής της ουροδόχου κύστης χωρίς μικρόβιο.

Το ουροποιητικό σύστημα διαθέτει μια σειρά από μηχανισμούς οι οποίοι μπορούν να προλάβουν τις λοιμώξεις:

• Στο σημείο που οι ουρητήρες εκβάλλουν στην ουροδόχο κύστη, υπάρχουν βαλβίδες ικανές να αποτρέπουν την παλινδρόμηση των ούρων προς το νεφρό
• Μέσω της ούρησης, έχουμε απομάκρυνση των μικροβίων τα οποία έχουν εισέλθει στο ουροποιητικό σύστημα
• Το ανοσοποιητικό σύστημα αποτρέπει τη λοίμωξη

Υποτροπιάζουσα Κυστίτιδα

Μια γυναίκα θεωρείται ότι πάσχει από υποτροπιάζουσα κυστίτιδα όταν έχει πάνω από 3 λοιμώξεις ετησίως. Συμβαίνει στο 15 με 20% των γυναικών.

Κυστίτιδα: Αίτια

Όσον αφορά το από τι προκαλείται η κυστίτιδα, η πλειονότητα των λοιμώξεων του ουροποιητικού συστήματος προκαλείται εξαιτίας μικροβίων τα οποία ζουν στο έντερο φυσιολογικά, με συχνότερο όλων το κολοβακτηρίδιο (E. coli).

Παράγοντες Κινδύνου

Πέρα από τις αιτίες, υπάρχουν, επίσης, παράγοντες που ευνοούν την εμφάνιση κυστίτιδας, όπως:

• Η κακή υγιεινή: Πρέπει να τονιστεί ότι ιδιαίτερα βλαβερή είναι και η υπερβολική καθαριότητα με ακατάλληλα αντισηπτικά για τα εξωτερικά γεννητικά όργανα και την ενδοκολπική περιοχή.
• Οι κακές συνήθειες ούρησης: Η αναβολή της ούρησης είτε για λόγους καθαριότητας σε εξωτερικούς χώρους είτε λόγω επαγγέλματος (π.χ. οδηγοί) αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης κυστίτιδας.
• Η σεξουαλική επαφή: Η σεξουαλική επαφή είναι ένας από τους κυριότερους παράγοντες κινδύνου εμφάνισης κυστίτιδας. Μικρόβια τα οποία υπάρχουν φυσιολογικά γύρω από τα γεννητικά όργανα εισέρχονται στην κύστη και, εάν δεν απομακρυνθούν άμεσα με την ούρηση, εγκαθίστανται και αναπτύσσουν φλεγμονές.
• Η αντισύλληψη: Έχει παρατηρηθεί αυξημένη ανάπτυξη μικροβίων σε γυναίκες που χρησιμοποιούν σπερματοκτόνες ουσίες ή διάφραγμα ως μέθοδο αντισύλληψης.
• Η στάση των ούρων λόγω απόφραξης: Όταν υπάρχει απόφραξη και τα ούρα δεν παροχετεύονται επαρκώς.
• Η εγκυμοσύνη: Κατά την εγκυμοσύνη το έμβρυο πιέζει τους ουρητήρες και δημιουργείται υδρονέφρωση και στάση των ούρων.
• Η ύπαρξη ουροκαθετήρα: Ο καθετήρας, ως ξένο για τον οργανισμό σώμα, είναι συχνός παράγοντας που οδηγεί σε λοίμωξη.
• Ο σακχαρώδης διαβήτης: Ο αρρύθμιστος σακχαρώδης διαβήτης έχει συνδεθεί, σε αρκετές περιπτώσεις, με την εμφάνιση κυστίτιδας και άλλων ουρολοιμώξεων.
• Λήψη φαρμάκων της κατηγορίας SGLT-2. Τα φάρμακα αυτά αποβάλουν το σακχαρο του οργανισμού στα ούρα με αποτέλεσμα να ευνοούνται οι λοιμώξεις του ουροποιητικού όπως η κυστίτιδα.

Συμπτώματα Κυστίτιδας

Τα συμπτώματα σε γυναίκες και άνδρες, άλλοτε πιο ήπια και άλλοτε πιο έντονα και συχνά, είναι τα εξής:

• Συχνουρία
• Κάψιμο στην ούρηση
• Πόνος χαμηλά στην κοιλιά
• Πόνος στα έξω γεννητικά όργανα κατά την ούρηση
• Αίμα στα ούρα (αιματουρία)
• Θολά, σκούρα ή δύσοσμα ούρα
• Αίσθημα ατελούς κένωσης της κύστης
• Ακράτεια, αλλά σπανιότερα

Στην υποτροπιάζουσα κυστίτιδα τα συμπτώματα αυτά μπορεί να παραμένουν παρά τη θεραπεία της λοίμωξης ή να εναλλάσσονται. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστεί και πόνος στη μέση, ο οποίος θα πρέπει να αξιολογείται από τον ουρολόγο, καθώς ενδέχεται να υποδηλώνει επέκταση της λοίμωξης προς το ανώτερο ουροποιητικό.

Διάγνωση

Η διάγνωση της κυστίτιδας γίνεται με:

• Το ιστορικό
• Την κλινική εξέταση
• Την εξέταση ενός δείγματος ούρων

Η γενική ούρων μπορεί να αναδείξει ευρήματα συμβατά με ουρολοίμωξη, ενώ η καλλιέργεια ούρων θα προσδιορίσει τον τύπο του μικροβίου και μέσω του τεστ ευαισθησίας (αντιβιόγραμμα) θα αναδειχθούν τα αντιβιοτικά που είναι κατάλληλα.

Σε περιπτώσεις υποτροπιάζουσας κυστίτιδας συστήνεται υπερηχογράφημα για να αποκλειστεί κάποια ανατομική ιδιομορφία στο ουροποιητικό σύστημα, καθώς και εξέταση από γυναικολόγο για να αποκλειστεί ύπαρξη κολπίτιδας.

Κυστίτιδα: Θεραπεία

Η θεραπεία της οξείας κυστίτιδας γίνεται με τη χορήγηση αντιβίωσης είτε εμπειρικά με βάση το ιστορικό είτε μετά το αποτέλεσμα του αντιβιογράμματος.

Είναι αξιοσημείωτο ότι, σε ποσοστό 80% των περιπτώσεων κυστίτιδας, παρατηρείται υποχώρηση των συμπτωμάτων 3 με 4 ημέρες μετά, με αποτέλεσμα πολλές γυναίκες να μην ζητούν ιατρική συμβουλή. Έτσι, η κυστίτιδα μετατρέπεται σε χρόνια, με τα συμπτώματα να επανέρχονται.

Στην περίπτωση συνύπαρξης λιθίασης ή άλλης πάθησης του ουροποιητικού συστήματος, η αντιμετώπισή της γίνεται σε δεύτερο χρόνο, αφού δηλαδή αντιμετωπιστεί η λοίμωξη.

Η θεραπεία της υποτροπιάζουσας κυστίτιδας γίνεται με τη χορήγηση μακροχρόνιας αντιβίωσης σε μικρή δόση, ως προφύλαξη. Η μικρή δόση της αντιβίωσης μπορεί να χορηγηθεί κάθε μέρα, μέρα παρά μέρα ή μία δόση μετά από κάθε σεξουαλική επαφή.

Παράλληλα, μπορούν να χορηγηθούν:

• Συμπληρώματα κράνμπερι
• Προβιοτικά
• D-μανόζη
• Οιστρογόνα

Επιπλέον, μπορεί να γίνει ενδοκυστική έγχυση υαλουρονικού οξέος και θειικής χονδροϊτίνης

Πρόληψη

Για την πρόληψη είναι απαραίτητες και αλλαγές στην καθημερινότητα της ασθενούς, όπως:

• Λήψη άφθονων υγρών – Τουλάχιστον δύο λίτρων την ημέρα, κυρίως νερού
• Συχνή ούρηση
• Ούρησης μετά από την επαφή
• Σκούπισμα της περιοχής μετά από ούρηση ή αφόδευση, πάντα από εμπρός προς τα πίσω
• Καλή υγιεινή της γεννητικής χώρας (όχι κολπικές πλύσεις)
• Επιλογή άνετων ρούχων και καλής ποιότητας βαμβακερών εσωρούχων, τα οποία να αλλάζονται τακτικά
• Περιορισμός χρήσης ταμπόν

Συχνές Ερωτήσεις

Επικοινωνήστε τηλεφωνικά ή συμπληρώνοντας τη φόρμα επικοινωνίας και κλείστε ραντεβού στο ιατρείο μας στην Αθήνα. Ο Χειρουργός Ουρολόγος – Ανδρολόγος Κωνσταντίνος Πικραμένος και ο Χειρουργός Ουρολόγος – Ανδρολόγος Διονύσιος Πικραμένος βρίσκονται στη διάθεσή σας για περισσότερες πληροφορίες, την απαραίτητη διάγνωση και τον σχεδιασμό του εξατομικευμένου πλάνου θεραπείας.

Σχετικά άρθρα

• Πυελονεφρίτιδα
• Αιματουρία

Βιβλιογραφία

Οι πληροφορίες που διαβάσατε στο κείμενο αυτό καθώς και επιπλέον στοιχεία, είναι διαθέσιμα στις παρακάτω επιστημονικές πηγές γνώσης:

• Οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ουρολογικής Εταιρίας για ασθενείς (Αγγλικά)
• Οδηγίες της Βρετανικής Ουρολογικής Εταιρίας για ασθενείς (Αγγλικά)
• Κατευθυντήριες Οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ουρολογικής Εταιρίας για Ιατρούς (Αγγλικά)
• Πληροφορίες για ασθενείς και Ιατρούς (Αγγλικά)
• Ελληνική Ουρολογική Εταιρία. Πληροφορίες για ασθενείς (Ελληνικά)
• Ινστιτούτο Μελέτης Ουρολογικών Παθήσεων. Πληροφορίες για ασθενείς (Ελληνικά)