Κολικός Νεφρού
Εισαγωγή
Ο κολικός νεφρού είναι ένας από τους δυνατότερους πόνους που μπορεί να βιώσει ο άνθρωπος. Είναι ο δυνατός πόνος στη ράχη στην περιοχή του νεφρού (νεφρική χώρα), είτε μόνο στην μία πλευρά είτε και στις δύο πλευρές. Συνήθως, ο πόνος έρχεται και φεύγει ξαφνικά. Όταν υπάρχει, τότε είναι σταθερός και δεν αλλάζει με τις κινήσεις.
Τι Είναι ο Κολικός Νεφρού
Ο κολικός του νεφρού είναι ένα οξύ επώδυνο επεισόδιο που προκαλείται από απόφραξη της αποχέτευσης των ούρων από τον νεφρό προς την ουροδόχο κύστη. Η απόφραξη αυτή οδηγεί σε αύξηση της πίεσης στο νεφρό και προκαλεί τον χαρακτηριστικό έντονο πόνο, ο οποίος συχνότερα οφείλεται στην παρουσία λίθου στον ουρητήρα, αλλά μπορεί να σχετίζεται και με άλλα, σπανιότερα αίτια.
Κολικός Νεφρού: Αίτια
Η αύξηση της υδροστατικής πίεσης στην αποχετευτική μοίρα του νεφρού είναι η αιτία η οποία προκαλεί τον κολικό του νεφρού. Αυτό συμβαίνει λόγω οξείας πλήρους ή μερικής απόφραξης του ουρητήρα, συνήθως λόγω της ύπαρξης κάποιας πέτρας (λίθου). Υπάρχουν, όμως, και πιο σπάνια αίτια τα οποία μπορεί να οδηγήσουν στην αύξηση της υδροστατικής πίεσης, όπως η στένωση της πυελοουρητηρικής συμβολής και τα πήγματα αίματος.
Παράγοντες Κινδύνου
Οι παρακάτω παράγοντες κινδύνου έχουν συνδεθεί, σε πολλές περιπτώσεις, με επεισόδια κολικών του νεφρού:
- Ιστορικό λιθίασης του ουροποιητικού
- Ανεπαρκής πρόσληψη υγρών και χρόνια αφυδάτωση
- Διατροφή πλούσια σε αλάτι και ζωικές πρωτεΐνες
- Παχυσαρκία και καθιστικός τρόπος ζωής
- Κληρονομική προδιάθεση
- Ορισμένες μεταβολικές διαταραχές
- Λοιμώξεις του ουροποιητικού συστήματος (κολικός νεφρού και ουρολοίμωξη)
- Ανατομικές ανωμαλίες του ουροποιητικού συστήματος
Κολικός Νεφρού: Συμπτώματα
Ο πόνος εμφανίζεται συνήθως αιφνίδια, χωρίς να προηγηθούν προειδοποιητικά συμπτώματα. Αναφορικά με το πού πονάει ένας ασθενής με κολικό του νεφρού, αρχικά, ο πόνος εντοπίζεται στην περιοχή των νεφρών και σταδιακά κατευθύνεται προς τα κάτω και μπροστά, με αντανάκλαση προς τα γεννητικά όργανα και την ουρήθρα. Συχνά, είναι έντονος από την πρώτη στιγμή, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις ξεκινά ως αίσθημα βάρους στη νεφρική χώρα και μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα εξελίσσεται σε ιδιαίτερα έντονο πόνο, χωρίς να προσφέρει ανακούφιση καμία θέση ή κίνηση στον ασθενή.
Μαζί με τον πόνο μπορεί να συνυπάρξουν συμπτώματα όπως:
- Συχνουρία
- Κάψιμο
- Δυσουρία
- Αιματουρία
- Εφίδρωση
- Τάση για εμετό ή εμετό
- Πρήξιμο στην κοιλιά (μετεωρισμός)
Διάγνωση
Για τη διάγνωση του κολικού του νεφρού αλλά και την ανεύρεση της αιτίας θα χρειαστεί:
- Υπερηχογράφημα των νεφρών: Είναι ακίνδυνη, ανώδυνη και εύκολη εξέταση που θα μας δείξει αν πρόκειται πράγματι για κολικό αλλά και την κατάσταση του νεφρού. Δυστυχώς, δεν μπορεί να αναδείξει πάντα την αιτία του κολικού.
- Αξονική τομογραφία: Είναι η εξέταση η οποία θα βοηθήσει στην ανεύρεση της αιτίας του κολικού του νεφρού με τη μεγαλύτερη ακρίβεια.
Άλλες εξετάσεις που μπορεί να ζητηθούν:
- Γενική και καλλιέργεια ούρων
- Εξετάσεις αίματος
Θεραπεία
Αν ο πόνος είναι βασανιστικός και ανυπόφορος, τότε η άμεση αντιμετώπιση είναι απαραίτητη. Βασική προϋπόθεση, ωστόσο, αποτελεί το να έχουμε επιβεβαιώσει ότι ο πόνος αυτός είναι κολικός νεφρού.
Τα πρώτα βήματα στην αντιμετώπιση γίνονται από τον ασθενή. Είναι, λοιπόν, καλό να θυμάστε ότι:
- Κατά τη διάρκεια του κολικού δεν συνιστάται η κατανάλωση υγρών. Παρότι επικρατεί η αντίληψη ότι η λήψη υγρών την ώρα του έντονου πόνου διευκολύνει την αποβολή της πέτρας, στην πράξη συμβαίνει το αντίθετο, καθώς η αυξημένη παραγωγή ούρων μπορεί να εντείνει τον πόνο. Η επαρκής ενυδάτωση είναι απαραίτητη στα χρονικά διαστήματα όπου ο πόνος έχει υποχωρήσει.
- Η εφαρμογή θερμότητας, είτε με θερμοφόρα στην περιοχή των νεφρών ή στο σημείο του πόνου είτε με ένα ζεστό μπάνιο, συμβάλλει συχνά στην ανακούφιση του ασθενούς.
- Η ανακούφιση του πόνου μπορεί να επιτευχθεί με τη χορήγηση μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων, όπως η δικλοφαινάκη, σε υπόθετη ή ενέσιμη μορφή (Voltaren).
Σε περίπτωση που ο πόνος δεν μειωθεί εντός μισής ώρας, είναι απαραίτητο να επικοινωνήσετε με τον ουρολόγο σας, ώστε να χορηγηθούν ισχυρότερα παυσίπονα σε ενέσιμη μορφή.
Εάν ο πόνος δεν υποχωρήσει με όλα τα μέτρα που προαναφέραμε, πρέπει να γίνει εισαγωγή του ασθενούς στο νοσοκομείο και άμεσα εξετάσεις, έτσι ώστε να αποκλειστούν επικίνδυνες παθήσεις που παρουσιάζονται με τον ίδιο πόνο, όπως η ρήξη ανευρύσματος κοιλιακής αορτής, η σκωληκοειδίτιδα και η παγκρεατίτιδα.
Επεμβατικές Μέθοδοι Αντιμετώπισης Λιθίασης
Σε περιπτώσεις όπου ο κολικός νεφρού επιμένει, η πέτρα δεν αποβάλλεται αυτόματα ή υπάρχουν επιπλοκές, μπορεί να απαιτηθεί επεμβατική θεραπεία. Οι βασικές μέθοδοι είναι οι παρακάτω:
- Διαδερμική νεφρολιθοτριψία (PCNL): Εφαρμόζεται σε μεγάλους ή σύνθετους λίθους και πραγματοποιείται μέσω μικρής τομής στο δέρμα, επιτρέποντας την άμεση αφαίρεση της πέτρας.
- Εξωσωματική λιθοτριψία (ESWL): Μη επεμβατική μέθοδος κατά την οποία η πέτρα θρυμματίζεται με κρουστικά κύματα, ώστε να αποβληθεί μέσω των ούρων.
- Laser Ουρητηροσκόπηση: Ενδοσκοπική τεχνική που επιτρέπει την άμεση προσέγγιση και αφαίρεση ή θρυμματισμό της πέτρας από τον ουρητήρα.
- Εύκαμπτη Laser λιθοτριψία νεφρού: Σύγχρονη ελάχιστα επεμβατική μέθοδος για την αντιμετώπιση λίθων του νεφρού, με χρήση laser. Η διαδικασία πραγματοποιείται υπό αναισθησία και δεν προκαλεί πόνο στον ασθενή.
Σχετικά με τον κολικό νεφρού στην εγκυμοσύνη, απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή, καθώς η διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση διαφοροποιείται. Η αντιμετώπιση γίνεται πάντα σε συνεργασία με ουρολόγο και γυναικολόγο, με προτεραιότητα την ασφάλεια της εγκύου και του εμβρύου.
Κολικός Νεφρού: Διατροφή
Όσον αφορά το τι πρέπει να τρώμε στην περίπτωση του κολικού του νεφρού, η διατροφή διαφοροποιείται ανάλογα με το αν ο ασθενής βρίσκεται σε οξύ επεισόδιο πόνου ή στο μεσοδιάστημα, με στόχο την πρόληψη νέων επεισοδίων.
Σε γενικές γραμμές, συνιστάται ισορροπημένη διατροφή με περιορισμό του αλατιού, αποφυγή υπερβολικής κατανάλωσης ζωικής πρωτεΐνης και επαρκή πρόσληψη υγρών σε καθημερινή βάση (κατά τη διάρκεια του έντονου πόνου, όπως αναφέραμε και προηγουμένως, δεν συνιστάται η κατανάλωση υγρών). Οι ειδικές διατροφικές οδηγίες εξαρτώνται από το είδος της λιθίασης και καθορίζονται εξατομικευμένα από τον θεράποντα ιατρό.
Συχνές Ερωτήσεις
Τι κάνω όταν έχω κολικό νεφρού;
Σε περίπτωση κολικού νεφρού, αρχικά συνιστάται να αποφύγετε τη λήψη υγρών όσο διαρκεί ο έντονος πόνος, καθώς μπορεί να τον επιδεινώσουν. Η εφαρμογή θερμότητας στην περιοχή των νεφρών ή ένα ζεστό μπάνιο συχνά προσφέρει ανακούφιση. Μπορεί να ληφθεί μη στεροειδές αντιφλεγμονώδες φάρμακο για την αντιμετώπιση του πόνου. Αν ο πόνος δεν υποχωρήσει μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα ή είναι αφόρητος, θα πρέπει να επικοινωνήσετε άμεσα με ουρολόγο.
Πόσο κρατάει ο κολικός νεφρού;
Η διάρκειά του κολικού του νεφρού ποικίλλει και εξαρτάται κυρίως από την αιτία και το μέγεθος της απόφραξης. Μπορεί να διαρκέσει από λίγα λεπτά έως αρκετές ώρες και να εμφανίζεται κατά κύματα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο πόνος υποχωρεί όταν η πέτρα μετακινηθεί ή αποβληθεί, ενώ σε άλλες απαιτείται ιατρική παρέμβαση για την οριστική αντιμετώπιση.
Επικοινωνήστε τηλεφωνικά ή συμπληρώνοντας τη φόρμα επικοινωνίας και κλείστε ραντεβού στο ιατρείο μας στην Αθήνα. Ο Χειρουργός Ουρολόγος – Ανδρολόγος Κωνσταντίνος Πικραμένος και ο Χειρουργός Ουρολόγος – Ανδρολόγος Διονύσιος Πικραμένος βρίσκονται στη διάθεσή σας για περισσότερες πληροφορίες, την απαραίτητη διάγνωση και τον σχεδιασμό του εξατομικευμένου πλάνου θεραπείας.
Σχετικά άρθρα
Βιβλιογραφία
Για την επιστημονική τεκμηρίωση των πληροφοριών που παρουσιάζονται στο παρόν κείμενο, καθώς και για περαιτέρω ενημέρωση, μπορείτε να ανατρέξετε στις παρακάτω αξιόπιστες επιστημονικές πηγές:
- Οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ουρολογικής Εταιρίας για ασθενείς (Αγγλικά)
- Οδηγίες της Βρετανικής Ουρολογικής Εταιρίας για ασθενείς (Αγγλικά)
- Κατευθυντήριες Οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ουρολογικής Εταιρίας για Ιατρούς (Αγγλικά)
- Πληροφορίες για ασθενείς και Ιατρούς (Αγγλικά)
- Ελληνική Ουρολογική Εταιρία. Πληροφορίες για ασθενείς (Ελληνικά)
- Ινστιτούτο Μελέτης Ουρολογικών Παθήσεων. Πληροφορίες για ασθενείς (Ελληνικά)
