Εισαγωγή

Η κύστη στο νεφρό αποτελεί ένα από τα συχνότερα τυχαία ευρήματα στη σύγχρονη ιατρική απεικόνιση. Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν σχετίζεται με κάποιο σύμπτωμα ή λειτουργική διαταραχή των νεφρών και δεν επηρεάζει την ποιότητα ζωής του ασθενούς. Παρ’ όλα αυτά, η σωστή αξιολόγηση και η διαφοροποίησή της από άλλες παθήσεις του νεφρού είναι απαραίτητη, ώστε να αποκλειστεί η πιθανότητα επιπλοκών ή κακοήθειας και να καθοριστεί με ασφάλεια η ανάγκη παρακολούθησης ή θεραπείας.

Τι Είναι η Κύστη στο Νεφρό;

Οι κύστεις του νεφρού είναι μία συχνή, καλοήθης πάθηση που συνήθως διαγιγνώσκεται τυχαία, μετά από ένα υπερηχογράφημα ή αξονική τομογραφία. Οι κύστες στα νεφρά αποτελούνται από ένα λεπτό τοίχωμα και περιέχουν διαφανές ή ελαφρά κίτρινο υγρό. Οι περισσότερες απλές κύστεις εντοπίζονται στον φλοιό του νεφρού (φλοιώδης κύστη). Δεν προκαλούν συνήθως συμπτώματα και είναι ακίνδυνες. Μπορεί να υπάρχουν εκ γενετής ή να δημιουργηθούν αργότερα στην ζωή σας και μπορεί να είναι μικρές ή μεγάλες, μία ή πολλές.

Ποια Είναι τα Αίτια Εμφάνισής της;

Η αιτιολογία των κύστεων του νεφρού είναι άγνωστη. Στις περισσότερες περιπτώσεις πρόκειται για απλές κύστεις που δεν σχετίζονται με κάποια συγκεκριμένη νόσο ή λοίμωξη και δεν είναι κληρονομικές. Πιθανολογείται ότι ο σχηματισμός τους οφείλεται σε μικρές ανατομικές αλλοιώσεις ή αποφράξεις στα νεφρικά σωληνάρια, οι οποίες οδηγούν στη σταδιακή συγκέντρωση υγρού και τη δημιουργία κύστης. Σπανιότερα, κυστικές αλλοιώσεις του νεφρού μπορεί να οφείλονται σε παρασιτικές λοιμώξεις, όπως ο εχινόκοκκος.

Παράγοντες Κινδύνου

Παρότι δεν έχουν διευκρινιστεί τα ακριβή αίτια εμφάνισης των κύστεων του νεφρού, έχουν αναγνωριστεί ορισμένοι παράγοντες, όπως οι παρακάτω, που σχετίζονται με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισής τους:

• Ηλικία: Η συχνότητα εμφάνισης αυξάνεται με την πάροδο της ηλικίας, ιδιαίτερα μετά την πέμπτη δεκαετία της ζωής.
• Φύλο: Οι κύστεις του νεφρού εμφανίζονται συχνότερα στους άνδρες σε σχέση με τις γυναίκες.
• Αρτηριακή υπέρταση: Έχει συσχετιστεί με αυξημένη εμφάνιση κύστεων και με μεταβολές στη νεφρική λειτουργία.
• Χρόνια νεφρική νόσος: Άτομα με προϋπάρχουσα νεφρική δυσλειτουργία εμφανίζουν συχνότερα κύστεις.
• Σακχαρώδης διαβήτης: Ο διαβήτης έχει συσχετιστεί με αυξημένη πιθανότητα ανάπτυξης κύστεων στους νεφρούς.
• Κληρονομικά νοσήματα: Σε σπάνιες περιπτώσεις, γενετικές παθήσεις όπως η πολυκυστική νόσος των νεφρών οδηγούν σε πολλαπλές και σύνθετες κύστεις.

Ποια Συμπτώματα Παρουσιάζει;

Οι κύστεις του νεφρού συνήθως δεν προκαλούν συμπτώματα. Σπάνια μπορεί να νιώσετε πόνο ή εάν μεγαλώσουν πολύ μπορεί να εμφανιστεί πόνος στη μέση, την πλάτη ή τα πλευρά από την πίεση γειτονικών οργάνων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, και πάλι σπάνιες, μια κύστη μπορεί να αιμορραγήσει εσωτερικά (αιμορραγική κύστη), προκαλώντας πόνο ή αιματουρία. Αίμα στα ούρα (αιματουρία), εάν προκαλέσουν, συνήθως το βρίσκουμε μόνο στην εξέταση ούρων (μικροσκοπική αιματουρία). Σε περίπτωση επιμόλυνσης και διαπύησης προκαλούν πυρετό.

Διάγνωση Κύστης Νεφρού

Η αρχική διάγνωση των κύστεων του νεφρού γίνεται συνήθως με το υπερηχογράφημα. Κάποιες φορές μπορεί στο υπερηχογράφημα να δίνεται η εικόνα υδρονέφρωσης αντί για την εικόνα της κύστης νεφρού. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στην παραπυελική κύστη, η οποία λόγω της θέσης της κοντά στη νεφρική πύελο μπορεί να απεικονίζεται λανθασμένα ως υδρονέφρωση.

Έτσι, η οριστική διάγνωση γίνεται με αξονική τομογραφία με σκιαγραφικό και σε μεμονωμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί και μαγνητική τομογραφία με σκιαγραφικό.

Οι κύστεις του νεφρού ταξινομούνται κατά τον ιατρό Bosniak, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά τους (μέγεθος κύστης νεφρού, εσωτερικά διαφραγμάτια και σύσταση περιεχομένου) από το I έως το IV. Οι κατηγορίες είναι:

• Κατηγορία Ι (Bosniak 1) – Απλές κύστεις (<1% πιθανότητα καρκίνου)
• Κατηγορία ΙΙ (Bosniak 2) – Κύστεις με λεπτά τοιχώματα (<1% πιθανότητα καρκίνου)
• Κατηγορία ΙΙF (Bosniak 2F) – Κύστεις με λεπτά τοιχώματα που προσλαμβάνουν σκιαγραφικό (>5% πιθανότητα καρκίνου)
• Κατηγορία III (Bosniak 3) – Κύστεις με τοιχώματα και πιθανό περιεχόμενο (>50% πιθανότητα καρκίνου)
• Κατηγορία IV (Bosniak 4) – Κύστεις με περιεχόμενο (>99% πιθανότητα καρκίνου)

Οι απλές κύστεις (Κατηγορία Ι) και οι κύστεις στην κατηγορία ΙΙ, δεν χρειάζονται καμιά θεραπεία. Θεωρούνται εντελώς καλοήθεις, είναι απολύτως ακίνδυνες και δεν χρειάζονται τίποτα παρά μια απλή παρακολούθηση με υπερηχογράφημα.

Υπάρχουν, όμως, κύστεις (Κατηγορία IIF, III, IV) που το τοίχωμά τους είναι πιο παχύ, το εσωτερικό τους έχει διαφράγματα και το υγρό περιεχόμενό τους δεν είναι διαυγές αλλά θολό. Αυτές θα μπορούσε να είναι ύποπτες για ανάπτυξη κακοήθειας.

Στην κατηγορία ΙΙF υπάρχει μικρό ποσοστό καρκινικής αλλαγής (κάτω από 50%) και χρειάζεται στενή παρακολούθηση με αξονική τομογραφία και αν, μόνο εάν, χρειαστεί χειρουργική αφαίρεση.

Η κατηγορία ΙΙΙ έχει πάνω από 50% πιθανότητα για ανάπτυξη καρκίνου και χρειάζεται στενή παρακολούθηση ή χειρουργική αφαίρεση, ανάλογα με την περίπτωση.

Και, τέλος, η κατηγορία IV που η πιθανότητα ύπαρξης κακοήθειας είναι μεγάλη και πρέπει να γίνει χειρουργική αφαίρεση.

Βιοψία

Η βιοψία κύστης νεφρού αντενδείκνυται σε όλες τις περιπτώσεις. Στις τελευταίες επιστημονικές μελέτες έχει αποδειχθεί ότι έχει μεγάλες πιθανότητες ψευδώς αρνητικού αποτελέσματος, επιπλοκών και τοπικής διασποράς του καρκίνου, εάν υπάρχει. Η διάγνωση γίνεται αποκλειστικά και μόνο με την αξονική ή μαγνητική τομογραφία.

Θεραπεία Κύστεων στα Νεφρά

Εάν η κύστη του νεφρού θεωρείται καλοήθης και δεν προκαλεί κανένα πρόβλημα (απλή ή ελάχιστα επιπλεγμένη), τότε δεν χρειάζεται καμιά αντιμετώπιση.

Χειρουργική Επέμβαση

Εάν η κύστη είναι καλοήθης αλλά μεγάλη σε μέγεθος και προκαλεί πόνο ή πιέζει γειτονικά όργανα, τότε θα πρέπει να αφαιρεθεί χειρουργικά. Η επέμβαση πλέον γίνεται ρομποτικά ή λαπαροσκοπικά και αφαιρείται μόνο η κύστη, με διατήρηση του νεφρού.

Σε περίπτωση που η κύστη είναι ύποπτη για ανάπτυξη κακοήθειας (Κατηγορίες ΙΙF – IV) τότε πρέπει να αφαιρεθεί χειρουργικά. Τα τελευταία χρόνια, η ρομποτική χειρουργική έχει καταστήσει την επέμβαση εύκολη για τον ασθενή.

Εάν η κύστη είναι μικρή και σε τοποθεσία που το επιτρέπει, μπορεί να γίνει μερική νεφρεκτομή με διατήρηση του νεφρού. Σε περιπτώσεις που η κύστη είναι μεγάλη σε μέγεθος ή είναι αδύνατη η ασφαλής αποκόλληση της από το νεφρικό παρέγχυμα, τότε αφαιρείται μαζί με το νεφρό.

Διαβάστε περισσότερα για τη Μερική Νεφρεκτομή

Διαβάστε περισσότερα για τη Ριζική Νεφρεκτομή

Άλλες Θεραπείες

Η απλή παρακέντηση της κύστης και αφαίρεση του υγρού της έχει αποτύχει θεραπευτικά. Η κύστη γρήγορα ξαναγεμίζει και από την παρακέντηση μπορεί να επιμολυνθεί, δημιουργώντας υψηλό πυρετό.

Η σκληροθεραπεία είναι μια ελάχιστα επεμβατική θεραπεία κατά την οποία, αφού αφαιρεθεί το υγρό της κύστης, εγχύεται μέσα μία ουσία που εμποδίζει την παραγωγή υγρού και το ξαναγέμισμα της κύστης. Διενεργείται, όμως, μόνο σε συγκεκριμένες περιπτώσεις ασθενών που τηρούν συγκεκριμένα κριτήρια, μετά από συζήτηση με τον θεράποντα ιατρό.

Παρακολούθηση

Εάν η κύστη του νεφρού θεωρηθεί καλοήθης, τότε πρέπει να κάνετε ένα υπερηχογράφημα κάθε 6 με 12 μήνες ως απλή παρακολούθηση.

Εάν η κύστη του νεφρού θεωρηθεί ύποπτη για κακοήθεια, τότε η παρακολούθηση γίνεται ανάλογα με το χειρουργείο που θα υποβληθείτε και το αποτέλεσμα της βιοψίας.

Εάν η κύστη του νεφρού θεωρηθεί ύποπτη αλλά οι εξετάσεις δεν είναι ξεκάθαρες και δεν υποβληθείτε σε επέμβαση αμέσως, τότε πρέπει να κάνετε στενή παρακολούθηση με αξονική τομογραφία με σκιαγραφικό στο χρονικό όριο που θα ορίσει ο ιατρός σας.

Πρόληψη

Δεν υπάρχει συγκεκριμένος τρόπος πρόληψης για την εμφάνιση των κύστεων του νεφρού, καθώς τα ακριβή αίτια δημιουργίας τους παραμένουν άγνωστα. Ωστόσο, η διατήρηση της καλής γενικής και νεφρικής υγείας θεωρείται σημαντική. Ο τακτικός προληπτικός έλεγχος, ιδιαίτερα σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας ή με συνοδά νοσήματα, η ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης και του σακχαρώδη διαβήτη, καθώς και η αποφυγή επιβαρυντικών παραγόντων για τα νεφρά, συμβάλλουν στην έγκαιρη διάγνωση και την αποφυγή επιπλοκών.

Κύστη στο Νεφρό και Διατροφή

Η διατροφή δεν επηρεάζει άμεσα τη δημιουργία ή την εξαφάνιση μιας κύστης στο νεφρό. Παρ’ όλα αυτά, μια ισορροπημένη διατροφή που υποστηρίζει τη φυσιολογική λειτουργία των νεφρών είναι σημαντική, ιδιαίτερα σε ασθενείς με συνοδά νοσήματα. Συνιστάται επαρκής πρόσληψη υγρών, περιορισμός της υπερβολικής κατανάλωσης αλατιού και αποφυγή καταχρήσεων που επιβαρύνουν τη νεφρική λειτουργία. Η σωστή διατροφή βοηθά στη συνολική υγεία του ουροποιητικού συστήματος και υποστηρίζει την ομαλή παρακολούθηση της πάθησης.

 

Επικοινωνήστε τηλεφωνικά ή συμπληρώνοντας τη φόρμα επικοινωνίας και κλείστε ραντεβού στο ιατρείο μας στην Αθήνα. Ο Χειρουργός Ουρολόγος – Ανδρολόγος Κωνσταντίνος Πικραμένος και ο Χειρουργός Ουρολόγος – Ανδρολόγος Διονύσιος Πικραμένος βρίσκονται στη διάθεσή σας για περισσότερες πληροφορίες, την απαραίτητη διάγνωση και τον σχεδιασμό του εξατομικευμένου πλάνου θεραπείας.

Σχετικά άρθρα

• Ριζική Νεφρεκτομή
• Μερική Νεφρεκτομή
• Κολικός Νεφρού
• Αιματουρία
• Υδρονέφρωση

Βιβλιογραφία

Στις παρακάτω πηγές γνώσης μπορείτε να βρείτε τόσο ό,τι διαβάσατε στο παρόν κείμενο όσο και επιπλέον πληροφορίες:

• Οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ουρολογικής Εταιρίας για ασθενείς (Αγγλικά)
• Οδηγίες της Βρετανικής Ουρολογικής Εταιρίας για ασθενείς (Αγγλικά)
• Κατευθυντήριες Οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ουρολογικής Εταιρίας για Ιατρούς (Αγγλικά)
• Πληροφορίες για ασθενείς και Ιατρούς (Αγγλικά)
• Ελληνική Ουρολογική Εταιρία. Πληροφορίες για ασθενείς (Ελληνικά)
• Ινστιτούτο Μελέτης Ουρολογικών Παθήσεων. Πληροφορίες για ασθενείς (Ελληνικά)