Καρκίνος του Νεφρού
Εισαγωγή
Ο καρκίνος νεφρού είναι η τρίτη πιο συχνή κακοήθεια του ουροποιητικού συστήματος. Ο καρκίνος του νεφρού υπολογίζεται πως αποτελεί γύρω στο 3% των νεοπλασμάτων στον άνθρωπο. Είναι πιο συχνός σε άντρες, μεγαλύτερους των 60 ετών. Ο ανδρικός πληθυσμός προσβάλλεται 2 φορές περισσότερο από ό,τι ο γυναικείος. Πέρα από τους ενήλικες ασθενείς, όμως, είναι πιθανό να εμφανιστεί καρκίνος του νεφρού και σε παιδιά. Ο παιδικός καρκίνος στα νεφρά είναι ο λεγόμενος όγκος Wilms.
Τι Είναι ο Καρκίνος στα Νεφρά;
Ο καρκίνος στα νεφρά αποτελεί έναν κακοήθη όγκο στην περιοχή των νεφρών, με τον νεφροκυτταρικό καρκίνο να είναι ο πιο συχνός. Ωστόσο, δεν είναι κάθε όγκος στο νεφρό κακοήθης. Ένα πολύ μικρό ποσοστό όγκων στο νεφρό είναι καλοήθεις με πιο συχνό το αγγειομυολίπωμα και το ογκοκύτωμα.
Ποια Είναι τα Αίτια;
Τα αίτια που προκαλούν τον καρκίνο του νεφρού είναι ακόμα άγνωστα. Ο καρκίνος στο νεφρό συνδέεται με ορισμένους παράγοντες κινδύνου, οι οποίοι μεμονωμένα ή συνδυαστικά αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου των νεφρών.
Παράγοντες Κινδύνου
Οι παράγοντες κινδύνου οι οποίοι φαίνεται πως αυξάνουν τις πιθανότητες ανάπτυξης διακρίνονται σε γενετικούς και σε επίκτητους. Οι γενετικοί παράγοντες αφορούν κυρίως την κληρονομική προδιάθεση, η οποία μπορεί να αυξήσει την ευαισθησία ορισμένων ατόμων στην ανάπτυξη της νόσου. Από την άλλη πλευρά, οι επίκτητοι παράγοντες σχετίζονται με συνθήκες και συνήθειες ζωής που επηρεάζουν μακροχρόνια τη λειτουργία των νεφρών και τη γενικότερη υγεία του οργανισμού.
Οι παράγοντες κινδύνου οι οποίοι ακολουθούν δεν δρουν πάντα μεμονωμένα, αλλά συχνά συνυπάρχουν και επιβαρύνουν αθροιστικά τη λειτουργία των νεφρών. Αυτό που μπορούμε να συστήσουμε σε ανθρώπους με κληρονομική προδιάθεση είναι η πρόληψη η οποία αφορά τους επίκτητους παράγοντες και η τακτική παρακολούθηση με τις ενδεδειγμένες διαγνωστικές εξετάσεις.
Συνοψίζοντας, για τον καρκίνο στα νεφρά έχουν ενοχοποιηθεί κυρίως τα εξής:
- Η κληρονομικότητα
- Το κάπνισμα
- Η παχυσαρκία
- Η κακή διατροφή
- Η υψηλή αρτηριακή πίεση
Καρκίνος Στα Νεφρά: Συμπτώματα
Ο καρκίνος του νεφρού αποτελεί μια νόσο η οποία δεν δίνει συμπτώματα στα αρχικά στάδια. Αυτό σημαίνει πως είναι δύσκολο για τον ασθενή να εντοπίσει κάποια αλλοίωση, η οποία θα τον οδηγήσει στον ουρολόγο για περαιτέρω διερεύνηση.
Συνεπώς, αν εμφανιστούν συμπτώματα, πρόκειται δυστυχώς για περιπτώσεις σε προχωρημένα στάδια. Οι πιο προχωρημένες μορφές μπορεί να παρουσιαστούν με:
- Αιματουρία (αίμα στα ούρα)
- Πόνο
- Αναιμία
- Αδυναμία
- Μάζα στην κοιλιά
Ευτυχώς, τις τελευταίες δεκαετίες με την ευρεία χρήση του υπερηχογραφήματος, της αξονικής και μαγνητικής τομογραφίας, ο καρκίνος του νεφρού διαγιγνώσκεται έγκαιρα, ως τυχαίο εύρημα. Το γεγονός αυτό μας επιτρέπει να σχεδιάζουμε το κατάλληλο θεραπευτικό πλάνο για κάθε ασθενή έγκαιρα, βελτιώνοντας την πρόγνωση και αυξάνοντας τις πιθανότητες ακόμα και για πλήρη ίαση.
Διάγνωση
Η διάγνωση του καρκίνου του νεφρού μπαίνει οριστικά με την αξονική τομογραφία.
Η μαγνητική τομογραφία δεν υπερτερεί στη διάγνωση αλλά μπορεί να μας δώσει πληροφορίες για την εξάπλωση του καρκίνου. Επίσης, μπορεί να μας βοηθήσει σε περιπτώσεις που η αξονική τομογραφία δεν μας δίνει ξεκάθαρο αποτέλεσμα.
Σταδιοποίηση
Η σταδιοποίηση, δηλαδή η εξακρίβωση του κατά πόσο έχει εξαπλωθεί η κακοήθεια, γίνεται με αξονική τομογραφία θώρακος, άνω και κάτω κοιλίας. Η μαγνητική τομογραφία είναι πιθανό να μας δώσει περισσότερες πληροφορίες για την εξάπλωση της κακοήθειας στα μεγάλα αγγεία (κάτω κοίλη – αορτή).
Βαθμός Επιθετικότητας
Μετά την αφαίρεση του όγκου, ο βαθμός κακοήθειας του καρκίνου ταξινομείται σε μια κλίμακα από το 1 έως το 4. Το στάδιο και ο βαθμός επιθετικότητας θα καθορίσουν τη μετέπειτα θεραπεία.
Βιοψία
Στον καρκίνο του νεφρού, η βιοψία του νεφρού συνήθως δεν συνιστάται, αφού η διάγνωση μπορεί να γίνει μόνο με τις απεικονιστικές εξετάσεις. Η βιοψία έχει κίνδυνο διασποράς των καρκινικών κυττάρων αλλά και αμφίβολων αποτελεσμάτων που μας δίνει σε κάποιους όγκους. Μόνο όταν υπάρχει αμφιβολία στη διάγνωση της αξονικής ή/και της μαγνητικής τομογραφίας, μπορεί να χρειαστεί να υποβληθείτε σε βιοψία νεφρού. Απόλυτη αντένδειξη για βιοψία νεφρού είναι όλοι οι κυστικοί όγκοι.
Καρκίνος Στα Νεφρά: Θεραπεία
Δυστυχώς, ο καρκίνος του νεφρού δεν ανταποκρίνεται ούτε στην ακτινοβολία ούτε στη χημειοθεραπεία. Έτσι η βασική θεραπεία είναι η χειρουργική.
Χειρουργική Επέμβαση
Μέχρι πρόσφατα η ανοικτή (με τομή) ριζική νεφρεκτομή δηλαδή η αφαίρεση όλου του νεφρού μαζί με τον όγκο ήταν η μοναδική εναλλακτική. Τα τελευταία χρόνια η ριζική νεφρεκτομή γίνεται πλέον λαπαροσκοπικά (λαπαροσκοπική ριζική νεφρεκτομή) ή ρομποτικά (ρομποτική ριζική νεφρεκτομή) και έχει πολύ καλά αποτελέσματα και γρήγορη ανάρρωση.
Διαβάστε περισσότερα για τη ριζική νεφρεκτομή
Επίσης, σε μικρούς όγκους προτείνεται πλέον να μην αφαιρείται όλο το νεφρό αλλά μόνο ο όγκος. Έτσι, μπορεί να γίνει μερική νεφρεκτομή, δηλαδή ο καρκίνος μαζί με ένα υγιές τμήμα του νεφρού ή και μόνο ογκεκτομή. Πάντα, βέβαια, θα πρέπει να το επιτρέψει το μέγεθος και η θέση που βρίσκεται ο όγκος στο νεφρό.
Άλλες Μέθοδοι
Εφαρμόζονται όταν ο ασθενής δεν μπορεί να υποβληθεί σε χειρουργείο και είναι οι παρακάτω:
- Κρυοθεραπεία και ραδιοκύματα RF: Αφορά μικρούς όγκους του νεφρού και σε ασθενείς με προβλήματα που δεν μπορούν να πάρουν γενική νάρκωση. Με τις τεχνικές αυτές, μετά την τοποθέτηση μιας βελόνας διαμέσου του δέρματος και με τη βοήθεια της αξονικής τομογραφίας, καταστρέφεται ο όγκος με «κάψιμο» με ραδιοκύματα ή «πάγωμα» με την κρυοθεραπεία. Μειονέκτημα των μεθόδων είναι το υψηλό ποσοστό υποτροπής της κακοήθειας.
- Απλή παρακολούθηση: Σε περίπτωση που η ηλικία του ασθενούς είναι μεγάλη και τα προβλήματα υγείας δεν επιτρέπουν τη χορήγηση νάρκωσης.
Σε περίπτωση μεταστατικού καρκίνου του νεφρού μπορεί να χορηγηθούν από τον ογκολόγο συμπληρωματικές θεραπείες. Ρόλο θα παίξει το στάδιο (στάδιο 1, στάδιο 2, στάδιο 3 ή στάδιο 4) αλλά και ο βαθμός επιθετικότητας του καρκίνου. Τέτοια φάρμακα είναι τα εξής:
- Αντιαγγειογενετικοί παράγοντες
- Ανοσοθεραπεία
Παρακολούθηση
Οι ασθενείς με καρκίνο του νεφρού θα πρέπει να παρακολουθούνται τουλάχιστον για μια πενταετία με υπερηχογράφημα και αξονική τομογραφία. Τα πρώτα χρόνια πιο συχνά και αργότερα μια φορά το χρόνο.
Πρόληψη
Η πρόληψη για τον καρκίνο στο νεφρό περιλαμβάνει ορισμένα μέτρα με στόχο τη βελτίωση της υγείας του ασθενούς. Προκειμένου, λοιπόν, να μειώσετε τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου στα νεφρά, σας συστήνουμε να:
- Φροντίζετε συνολικά την υγεία σας: Η τακτική παρακολούθηση μέσω των τυπικών ετήσιων εξετάσεων καθώς και ο έλεγχος χρόνιων νοσημάτων που ενδεχομένως υπάρχουν συμβάλλουν στην έγκαιρη ανίχνευση πιθανών παθολογικών αλλαγών.
- Διακόψετε ή έστω να μειώσετε το κάπνισμα: Η διακοπή του καπνίσματος μειώνει τη συστηματική επιβάρυνση του οργανισμού και περιορίζει τη δράση βλαβερών ουσιών που φιλτράρονται από τα νεφρά.
- Ρυθμίσετε την αρτηριακή σας πίεση: Η σωστή ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης προστατεύει τα νεφρικά αγγεία από χρόνια φθορά.
- Διατηρείτε το σωματικό σας βάρος στα φυσιολογικά επίπεδα: Η διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους συμβάλλει στη σωστή λειτουργία του μεταβολισμού και μειώνει την καταπόνηση των νεφρών.
- Ακολουθείτε ένα υγιεινό πρόγραμμα διατροφής: Ένα ισορροπημένο πρόγραμμα διατροφής μπορεί να ενισχύσει τους μηχανισμούς άμυνας του οργανισμού.
Διατροφή
Η διατροφή στην περίπτωση του καρκίνου στα νεφρά αποτελεί παράγοντα κινδύνου, όπως και η παχυσαρκία. Αυτό σημαίνει πως διατηρώντας ένα φυσιολογικό βάρος σώματος και “υιοθετώντας” ένα σωστό πρόγραμμα διατροφής, μπορείτε να μειώσετε τις πιθανότητες ανάπτυξης του καρκίνου των νεφρών. Μερικές βασικές συστάσεις είναι οι εξής:
- Κατανάλωση περισσότερων λαχανικών και φρούτων
- Έμφαση σε τροφές πλούσιες σε φυτικές ίνες
- Ένταξη ψαριών πλούσιων σε Ω3 στη διατροφή
- Αποφυγή τηγανητών φαγητών, καθώς και υπερβολικά σοταρισμένων
- Αποφυγή επεξεργασμένων τροφίμων
- Περιορισμός κατανάλωσης αλατιού
Η ισορροπημένη διατροφή συμβάλλει στη διατήρηση του φυσιολογικού σωματικού βάρους και τη συνολική προστασία της λειτουργίας των νεφρών. Τροφές πλούσιες σε φυτικές ίνες, αντιοξειδωτικά και καλά λιπαρά μπορούν να υποστηρίξουν τους φυσικούς μηχανισμούς άμυνας του οργανισμού και να περιορίσουν χρόνιες φλεγμονώδεις διεργασίες. Αντίθετα, η συχνή κατανάλωση τροφίμων υψηλής περιεκτικότητας σε κορεσμένα λιπαρά, αλάτι και πρόσθετα μπορεί να επιβαρύνει τον μεταβολισμό και τα νεφρά. Η υιοθέτηση υγιεινών διατροφικών συνηθειών, σε συνδυασμό με τακτική σωματική δραστηριότητα, αποτελεί σημαντικό μέρος μιας καλής στρατηγικής πρόληψης.
Συχνές Ερωτήσεις
Ποιο είναι το προσδόκιμο ζωής;
Το προσδόκιμο ζωής για έναν ασθενή με καρκίνο του νεφρού εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, με βασικούς το στάδιο της νόσου (1-4), την επιθετικότητα του όγκου, την ηλικία και τη γενικότερη κατάσταση της υγείας του ασθενούς. Όσο πιο έγκαιρα διαγνωστεί ο όγκος και σχεδιαστεί το κατάλληλο θεραπευτικό πλάνο, τόσο καλύτερη είναι η πρόγνωση και οι πιθανότητες να βελτιωθεί η ποιότητα ζωής τους ασθενούς και να παραταθεί η διάρκεια ζωής. Ασθενείς που έχουν έγκαιρη διάγνωση και έγκαιρη ριζική θεραπεία με αφαίρεση του όγκου αποκτούν 100% ίαση στις περισσότερες περιπτώσεις.
Είναι ιάσιμος ο καρκίνος στα νεφρά;
Ο καρκίνος νεφρού μπορεί να είναι ιάσιμος, αρκεί να διαγνωστεί σε αρχικά στάδια και να αντιμετωπιστεί εγκαίρως. Σε πιο προχωρημένα στάδια και με μεταστάσεις, το ποσοστό για πλήρη ίαση μειώνεται μεν, αλλά ακόμα και σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να ελεγχθεί αποτελεσματικά με την κατάλληλη για κάθε ασθενή θεραπεία.
Πού δίνει μεταστάσεις ο καρκίνος του νεφρού;
Ο καρκίνος στο νεφρό μπορεί να δώσει μεταστάσεις στους πνεύμονες, το ήπαρ, τα οστά, τον εγκέφαλο και σε μεγάλα αγγεία. Ένας μεταστατικός καρκίνος νεφρού στον πνεύμονα ή με μετάσταση σε άλλη περιοχή θα διαμορφώσει το θεραπευτικό πλάνο που θα σχεδιάσουμε, γι’ αυτό και είναι εξαιρετικά σημαντικό να γίνει η σταδιοποίηση. Κατά τη σταδιοποίηση, η οποία πραγματοποιείται με αξονική τομογραφία θώρακος, άνω και κάτω κοιλίας, εξακριβώνουμε τον βαθμό εξάπλωσης της κακοήθειας. Για την εξάπλωση στα μεγάλα αγγεία, πολύ χρήσιμη μπορεί να αποδειχθεί η μαγνητική τομογραφία.
Υπάρχουν πιθανότητες υποτροπής;
Η πιθανότητα να έχουμε υποτροπή του καρκίνου στα νεφρά είναι υπαρκτή. Αυτό μπορεί να συμβεί σε περιπτώσεις καρκίνων σε προχωρημένα στάδια και πιο επιθετικές μορφές. Για τον λόγο αυτόν, παρακολουθούμε ασθενείς με διαγνωσμένο καρκίνο του νεφρού τακτικά μέσω των κατάλληλων εξετάσεων (αξονική και μαγνητική τομογραφία) ώστε να εντοπίσουμε έγκαιρα μια ενδεχόμενη υποτροπή.
Επικοινωνήστε τηλεφωνικά ή συμπληρώνοντας τη φόρμα επικοινωνίας και κλείστε ραντεβού στο ιατρείο μας στην Αθήνα. Ο Χειρουργός Ουρολόγος – Ανδρολόγος Κωνσταντίνος Πικραμένος και ο Χειρουργός Ουρολόγος – Ανδρολόγος Διονύσιος Πικραμένος βρίσκονται στη διάθεσή σας για περισσότερες πληροφορίες, την απαραίτητη διάγνωση και τον σχεδιασμό του εξατομικευμένου πλάνου θεραπείας.
Σχετικά Άρθρα
- Αιματουρία
- Καρκίνος της Νεφρικής Πυέλου και του Ουρητήρα
- Ρομποτική Ριζική Νεφρεκτομή
- Ρομποτική Μερική Νεφρεκτομή
- Ρομποτική Νεφροουρητηρεκτομή
Βιβλιογραφία
Όλα όσα διαβάσατε σε αυτό το κείμενο αλλά και επιπλέον πληροφορίες, μπορείτε να τις βρείτε στις επιστημονικές πηγές γνώσης που ακολουθούν:
- Οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ουρολογικής Εταιρίας για ασθενείς (Αγγλικά)
- Οδηγίες της Βρετανικής Ουρολογικής Εταιρίας για ασθενείς (Αγγλικά)
- Κατευθυντήριες Οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ουρολογικής Εταιρίας για Ιατρούς (Αγγλικά)
- Πληροφορίες για ασθενείς και Ιατρούς (Αγγλικά)
- Ελληνική Ουρολογική Εταιρία. Πληροφορίες για ασθενείς (Ελληνικά)
- Ινστιτούτο Μελέτης Ουρολογικών Παθήσεων. Πληροφορίες για ασθενείς (Ελληνικά)
