Εισαγωγή

Τα θηλώματα ουροδόχου κύστης είναι μία από τις συχνότερες μορφές μορφωμάτων του ουροποιητικού συστήματος και απαιτούν έγκαιρη διάγνωση και σωστή αντιμετώπιση. Συχνά εμφανίζονται με ήπια ή και χωρίς συμπτώματα, γεγονός που μπορεί να καθυστερήσει την αναγνώρισή τους.

Τι Είναι τα Θηλώματα Ουροδόχου Κύστης;

Τα θηλώματα της ουροδόχου κύστης είναι μια μορφή επιφανειακού και μη επιθετικού καρκίνου. Το 80% των καρκίνων της ουροδόχου κύστης εμφανίζονται ως επιφανειακοί, δηλαδή ως θηλώματα. Μπορεί μεν να θεωρηθούν καλοήθη ως προς τη συμπεριφορά τους, έχουν όμως την προδιάθεση να μετατρέπονται σε διηθητικό και επιθετικό καρκίνωμα. Γι’ αυτό χρειάζονται άμεση εξαίρεση και προσεκτική παρακολούθηση.

Ο καρκίνος της ουροδόχου κύστης εμφανίζεται συχνότερα στους άνδρες σε σχέση με τις γυναίκες, με αναλογία περίπου τρεις προς ένα. Παρατηρείται πιο συχνά σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας και σε πληθυσμούς ευρωπαϊκής καταγωγής. Ωστόσο, δεν αποκλείεται να διαγνωστεί και σε νεότερα άτομα.

Αιτιολογία

Η ανάπτυξη θηλωμάτων στην ουροδόχο κύστη σχετίζεται, κυρίως, με την έκθεση του επιθηλίου της κύστης σε καρκινογόνες ουσίες που αποβάλλονται μέσω των ούρων. Οι ουσίες αυτές παραμένουν σε επαφή με το τοίχωμα της κύστης για παρατεταμένο χρονικό διάστημα, προκαλώντας αλλοιώσεις και μεταλλάξεις στα κύτταρα.

Ο σημαντικότερος αιτιολογικός παράγοντας είναι το κάπνισμα, καθώς τα τοξικά προϊόντα του καπνού φιλτράρονται από τους νεφρούς και συγκεντρώνονται στα ούρα, επιδρώντας άμεσα στο επιθήλιο της ουροδόχου κύστης.

Παράγοντες Κινδύνου

Η εμφάνιση θηλωμάτων της ουροδόχου κύστης σχετίζεται με παράγοντες που αυξάνουν την έκθεση σε καρκινογόνες ουσίες ή προκαλούν χρόνιο ερεθισμό του βλεννογόνου της κύστης. Οι σημαντικότεροι είναι:

• Κάπνισμα: Ο κυριότερος παράγοντας κινδύνου, λόγω αποβολής καρκινογόνων ουσιών μέσω των ούρων.
• Επαγγελματική έκθεση σε χημικές ουσίες: Όπως σε εργαζόμενους σε βιομηχανίες πλαστικών, ορυχεία και βυρσοδεψεία (έκθεση σε αρσενικό και βενζόλιο).
• Μακροχρόνια έκθεση σε χρώματα και διαλυτικές ουσίες βαφών
• Χρόνια λήψη αναλγητικών φαρμάκων
• Θεραπεία με κυκλοφωσφαμίδη (αντικαρκινικό φάρμακο)
• Χρόνιες φλεγμονές της ουροδόχου κύστης
• Ακτινοθεραπεία στην περιοχή της πυέλου για άλλη κακοήθεια

Συμπτώματα

Το συχνότερο σύμπτωμα των θηλωμάτων της ουροδόχου κύστης είναι η αιματουρία, δηλαδή η παρουσία αίματος στα ούρα. Συνήθως είναι ανώδυνη και, ιδιαίτερα όταν εμφανίζεται σε πρώιμο στάδιο, οδηγεί τον ασθενή σε άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Η αιματουρία μπορεί να είναι μακροσκοπική, όταν τα ούρα έχουν εμφανώς κόκκινο χρώμα, ή μικροσκοπική, όταν ανιχνεύεται μόνο μέσω εργαστηριακής εξέτασης ούρων. Σε κάθε περίπτωση, ακόμη και ένα μεμονωμένο επεισόδιο αιματουρίας, είτε εμφανές είτε όχι, απαιτεί διερεύνηση με κατάλληλο έλεγχο.

Τα θηλώματα μπορούν όμως να παρουσιαστούν και μόνο με τα παρακάτω συμπτώματα:

• Επιτακτικότητα για ούρηση
• Δυσουρία (πόνος κατά την ούρηση)
• Συχνοουρία

Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα θηλώματα της ουροδόχου κύστης μπορεί να εντοπιστούν τυχαία, κατά τη διάρκεια απεικονιστικού ελέγχου, όπως υπερηχογράφημα ή αξονική τομογραφία, που πραγματοποιείται για διαφορετικό λόγο.

Διάγνωση

Τα θηλώματα της ουροδόχου κύστης μπορεί αρχικά να εντοπιστούν με απεικονιστικές εξετάσεις, όπως το υπερηχογράφημα ή η αξονική τομογραφία. Ωστόσο, η οριστική διάγνωση τίθεται με την κυστεοσκόπηση.

Κυστεοσκόπηση και Βιοψία

Η κυστεοσκόπηση αποτελεί την πιο αξιόπιστη εξέταση για τη διάγνωση, καθώς επιτρέπει την άμεση απεικόνιση του εσωτερικού της ουροδόχου κύστης. Τα θηλώματα εμφανίζονται συνήθως ως προεκβολές που θυμίζουν μικρούς θάμνους ή «κουνουπίδια».

Κατά την εξέταση, η βλάβη αφαιρείται πλήρως με βαθιά εκτομή και αποστέλλεται για ιστολογική εξέταση (βιοψία). Είναι απαραίτητο το δείγμα να περιλαμβάνει και τμήμα του μυϊκού χιτώνα της κύστης, ώστε να διαπιστωθεί αν υπάρχει διήθηση. Όταν δεν υπάρχει διήθηση του μυϊκού στρώματος, πρόκειται για επιφανειακό όγκο, ενώ σε αντίθετη περίπτωση χαρακτηρίζεται ως διηθητικός.

Ο επιφανειακός καρκίνος της κύστης μπορεί επίσης να εμφανιστεί ως επίπεδη, ερυθρή αλλοίωση (carcinoma in situ), η οποία θεωρείται πιο επιθετική μορφή και απαιτεί στενή παρακολούθηση ή άμεση θεραπευτική παρέμβαση. Οι βλάβες μπορεί να είναι μονήρεις ή πολλαπλές.

Συμπληρωματικές Εξετάσεις

• Κυτταρολογική ούρων: Η ανίχνευση κακοήθων κυττάρων είναι ενδεικτική και οδηγεί σε περαιτέρω διερεύνηση. Ωστόσο, ένα αρνητικό αποτέλεσμα δεν αποκλείει την παρουσία κακοήθειας.
• Αξονική τομογραφία: Η αξονική άνω και κάτω κοιλίας με ενδοφλέβιο σκιαγραφικό είναι σημαντική, καθώς μπορεί να αναδείξει τυχόν ταυτόχρονη παρουσία βλαβών στην ανώτερη αποχετευτική μοίρα του ουροποιητικού (ουρητήρες ή νεφρική πύελος), ακόμη και όταν η νόσος στην κύστη είναι επιφανειακή.

Σε περιπτώσεις όπου υπάρχει αμφιβολία σχετικά με το αν ο όγκος είναι επιφανειακός ή όταν η ιστολογική εξέταση αναδείξει καρκίνο υψηλού κινδύνου, συνιστάται επανέλεγχος με νέα βιοψία σε διάστημα 4-6 εβδομάδων. Κατά τη διάρκεια του επανελέγχου πραγματοποιείται και προσεκτικός καυτηριασμός των ύποπτων περιοχών της ουροδόχου κύστης.

Εκτός από το βάθος διήθησης της κακοήθειας, σημαντικό ρόλο στην πρόγνωση και την εξέλιξη της νόσου παίζει και ο βαθμός κακοήθειας (grade). Ο όγκος μπορεί να είναι χαμηλής κακοήθειας (low grade) ή υψηλής κακοήθειας (high grade), με τις υψηλού βαθμού βλάβες να εμφανίζουν πιο επιθετική συμπεριφορά.

Θεραπεία

Η θεραπεία των θηλωμάτων της ουροδόχου κύστης γίνεται με σωστή βαθιά διουρηθρική αφαίρεση του όγκου, χωρίς να απαιτείται ανοιχτό χειρουργείο, τομές και ράμματα.

Αν υπάρχει αμφιβολία, θα πρέπει να επαναληφθεί μετά από έναν περίπου μήνα, νέος καθαρισμός της περιοχής και βιοψία. Εάν το θήλωμα στην ουροδόχο κύστη είναι μικρό σε μέγεθος και χαμηλής κακοήθειας δεν χρειάζεται κάποια συμπληρωματική θεραπεία.

Διαβάστε περισσότερα για τη διουρηθρική εκτομή όγκου κύστης

Στις υπόλοιπες περιπτώσεις πρέπει να γίνει θεραπεία με ενδοκυστικές εγχύσεις, οι οποίες είναι:

• Με Epirubicin (χημειοθεραπεία): Αποτελείται αρχικά από οκτώ εβδομαδιαίες εγχύσεις και μετά μία κάθε μήνα μέχρι να συμπληρωθεί ένας χρόνος. Η θεραπεία με αυτό το φάρμακο θεωρείται γενικά απλή, χωρίς πολλές παρενέργειες. Μπορεί να υπάρξει κάποια συχνουρία ή τσούξιμο μετά την έγχυση. Είναι κατάλληλο για τις περιπτώσεις των όγκων χαμηλής κακοήθειας.
• Με ανοσοθεραπεία BCG: Αποτελείται αρχικά από έξι εβδομαδιαίες εγχύσεις και μετά τρεις εβδομαδιαίες κάθε τρεις μήνες για έξι μήνες και τρεις κάθε έξι μήνες για άλλα δύο χρόνια.

Η θεραπεία με BCG είναι πιο αποτελεσματική και πιο δυνατή, κατάλληλη για:

• Θηλώματα υψηλής κακοήθειας
• Πολλαπλά θηλώματα
• Μεγάλα θηλώματα
• Σε περιπτώσεις υποτροπής

Οι ανεπιθύμητες ενέργειες είναι συχνές. Πολλοί ασθενείς υποφέρουν από τσούξιμο, συχνοουρία, αιματουρία και λοιμώξεις με πυρετό. Εάν επιμένουν τα συμπτώματα, η θεραπεία πρέπει να διακοπεί. Στις βαριές περιπτώσεις χορηγείται ειδική αντιφυματική αγωγή.

Παρακολούθηση

Η παρακολούθηση των θηλωμάτων της ουροδόχου κύστης γίνεται με εξετάσεις ούρων, κυτταρολογικές ούρων, υπερηχογράφημα και κυστεοσκόπηση.

Λόγω του ότι ο καρκίνος της ουροδόχου κύστης έχει πολύ μεγάλο ποσοστό επανεμφάνισης και υποτροπής πρέπει να γίνει μακροχρόνια παρακολούθηση με κυστεοσκόπηση.

Πρέπει να γίνεται κυστεοσκόπηση κάθε 3 μήνες τον πρώτο χρόνο, κάθε 6 μήνες τα επόμενα δύο χρόνια και μετά κάθε χρόνο μέχρι να συμπληρωθεί η πενταετία. Σε κάθε κυστεοσκόπηση, εάν κριθεί απαραίτητο, λαμβάνονται και βιοψίες από ύποπτες περιοχές.

Ο στόχος είναι η ανεύρεση και αφαίρεση νέων θηλωμάτων, στα αρχικά στάδια όταν ακόμη είναι μικρά και επιφανειακά.

Πρέπει να σημειωθεί ότι εάν ο επιφανειακός καρκίνος της ουροδόχου κύστεως αφεθεί, τότε μπορεί να γίνει διηθητικός και επιθετικός με κακή πρόγνωση. Γι’ αυτό είναι σημαντική η προσεκτική παρακολούθησή του.

Θηλώματα Ουροδόχου Κύστης και Διατροφή

Η διατροφή δεν αποτελεί θεραπευτική μέθοδο για τα θηλώματα της ουροδόχου κύστης, ωστόσο συμβάλλει υποστηρικτικά στη γενική υγεία του ουροποιητικού συστήματος και τη μείωση των παραγόντων κινδύνου.

Η επαρκής ενυδάτωση είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς συμβάλλει στην αποβολή πιθανών καρκινογόνων ουσιών μέσω των ούρων και μειώνει τον χρόνο παραμονής τους στην ουροδόχο κύστη. Παράλληλα, συνιστάται η υιοθέτηση μιας ισορροπημένης διατροφής πλούσιας σε φρούτα και λαχανικά, τα οποία περιέχουν αντιοξειδωτικές ουσίες.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η διακοπή του καπνίσματος, καθώς αποτελεί τον σημαντικότερο τροποποιήσιμο παράγοντα κινδύνου για την εμφάνιση και την υποτροπή της νόσου.

Συχνές Ερωτήσεις

Επικοινωνήστε τηλεφωνικά ή συμπληρώνοντας τη φόρμα επικοινωνίας και κλείστε ραντεβού στο ιατρείο μας στην Αθήνα. Ο Χειρουργός Ουρολόγος – Ανδρολόγος Κωνσταντίνος Πικραμένος και ο Χειρουργός Ουρολόγος – Ανδρολόγος Διονύσιος Πικραμένος βρίσκονται στη διάθεσή σας για περισσότερες πληροφορίες, την απαραίτητη διάγνωση και τον σχεδιασμό του εξατομικευμένου πλάνου θεραπείας.

Σχετικά Άρθρα

• Διουρηθρική Εκτομή Όγκου Κύστεως
• Αιματουρία
• Καρκίνος της Ουροδόχου Κύστης
• Κυστεοσκόπηση
• Βιοψία Κύστης

Βιβλιογραφία

Όλες τις πληροφορίες που διαβάσατε στο παρόν κείμενο μπορείτε να τις αναζητήσετε στις παρακάτω πηγές, όπου θα βρείτε και επιπλέον πληροφορίες:

• Οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ουρολογικής Εταιρίας για ασθενείς (Αγγλικά)
• Οδηγίες της Βρετανικής Ουρολογικής Εταιρίας για ασθενείς (Αγγλικά)
• Κατευθυντήριες Οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ουρολογικής Εταιρίας για Ιατρούς (Αγγλικά)
• Medscape. Πληροφορίες για ασθενείς και Ιατρούς (Αγγλικά)
• Ελληνική Ουρολογική Εταιρία. Πληροφορίες για ασθενείς (Ελληνικά)
• Ινστιτούτο Μελέτης Ουρολογικών Παθήσεων. Πληροφορίες για ασθενείς (Ελληνικά)