Καρκίνος του Προστάτη
Εισαγωγή
Ο καρκίνος προστάτη είναι ο πιο συχνός καρκίνος στον άντρα. Υπολογίζεται ότι 1 στους 10 άντρες θα διαγνωστεί με καρκίνο του προστάτη, κάποια στιγμή στη ζωή του.
Συνήθως παρουσιάζεται σε άνδρες άνω των 50 ετών και έχει αποδειχθεί ότι στους άνδρες άνω των 80 ετών, το 25% έχουν καρκίνο του προστάτη. Είναι η δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο στον άντρα, μετά τον καρκίνο του πνεύμονα.
Εάν ο καρκίνος του προστάτη διαγνωστεί έγκαιρα, τότε θεραπεύεται πλήρως.
Τι Είναι ο Καρκίνος του Προστάτη;
Ο καρκίνος προστάτη είναι μια κακοήθης νόσος η οποία αφορά τον προστάτη αδένα, έναν μικρό αδένα που υπάρχει μόνο στους άνδρες και παίζει σημαντικό ρόλο στη γονιμότητα. Αναπτύσσεται στους άνδρες συνήθως μετά τα 45-50 έτη.
Αίτια
Τα αίτια που προκαλούν καρκίνο στον προστάτη δεν είναι απολύτως ξεκάθαρα. Συνεπώς, μπορούμε να μιλάμε μόνο για παράγοντες κινδύνου.
Παράγοντες Κινδύνου
Οι παράγοντες κινδύνου στην περίπτωση του καρκίνου του προστάτη είναι οι εξής:
- Ηλικία
- Οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του προστάτη ή του μαστού
- Μεταβολικό σύνδρομο
- Υψηλά επίπεδα ορμονών και η Θεραπεία Υποκατάστασης της Τεστοστερόνης
- Κακή Διατροφή και Παχυσαρκία
- Κάπνισμα
- Σύνδρομο Lynch και υπερέκθεση σε φυτοφάρμακα
Καρκίνος του Προστάτη Συμπτώματα
Δυστυχώς, ο καρκίνος του προστάτη δεν προκαλεί κάποια συμπτώματα όταν βρίσκεται σε αρχικό στάδιο. Όταν προκαλέσει συμπτώματα τότε ήδη είναι σε προχωρημένο στάδιο. Σε αυτά, ανάλογα με το στάδιο, περιλαμβάνονται τα προβλήματα στην ούρηση (δυσκολία κατά την ούρηση, συχνουρία, νυκτουρία, αιματουρία), επώδυνη εκσπερμάτιση, αίμα στο σπέρμα και πόνος στα οστά.
Διάγνωση
Η διάγνωση του καρκίνου του προστάτη γίνεται μόνο με τη βιοψία. Βιοψία θα συστήσει ο ουρολόγος ανάλογα με τα αποτελέσματα της εξέτασης του PSA, της δακτυλικής εξέτασης και της πολυπαραμετρικής μαγνητικής τομογραφίας προστάτη (αν χρειαστεί). Η βιοψία γίνεται με τη χρήση υπερηχογραφήματος μέσα από το ορθό. Μπορεί να γίνει με τοπική αναισθησία ή με μέθη. Οι πιο σοβαρές επιπλοκές της είναι η λοίμωξη, η αιμορραγία και η επίσχεση ούρων.
Τελευταία, εφαρμόζεται και η Fusion βιοψία του προστάτη μέσα από το ορθό ή από το περίνεο. Με αυτήν την τεχνική, τα αποτελέσματα της πολυπαραμετρικής μαγνητικής τομογραφίας του προστάτη, μέσω ενός ειδικού λογισμικού, συγχωνεύονται με τις εικόνες από τον διορθικό υπέρηχο και δείχνουν με ακρίβεια τις ύποπτες περιοχές. Έτσι, η λήψη βιοψιών γίνεται ακόμη πιο ακριβής. Η μέθοδος προσφέρει μεγαλύτερη διαγνωστική ακρίβεια και, όταν γίνεται μέσω του περινέου, μικρότερη πιθανότητα ανάπτυξης φλεγμονής.
Διαβάστε περισσότερα για την Fusion Βιοψία Προστάτη
Στο αποτέλεσμα της βιοψίας συνεκτιμάται η ύπαρξη κακοήθειας στον έναν ή και τους δύο λοβούς, το ποσοστό των τεμαχίων που παρουσιάζουν καρκίνο και το Gleason score. Μετά τη διάγνωση του καρκίνου πρέπει να γίνει σταδιοποίηση, δηλαδή ο έλεγχος της εξάπλωσης της κακοήθειας. Αυτό γίνεται με αξονική τομογραφία άνω και κάτω κοιλίας και ολόσωμο σπινθηρογράφημα οστών με γ-κάμερα.
Θεραπεία
Η αντιμετώπιση του καρκίνου του προστάτη περιλαμβάνει πολλές επιλογές, από απλή παρακολούθηση μέχρι ενεργό θεραπεία. Η επιλογή της θεραπείας γίνεται ανάλογα με το στάδιο της νόσου, τον βαθμό κακοήθειας, το πόσο επιθετικός είναι ο όγκος ή αν είναι μεταστατικός και την υγεία του ασθενούς.
Ενεργός Παρακολούθηση
Αφορά άντρες που ανήκουν στην κατηγορία χαμηλού κινδύνου, δηλαδή με καρκίνο χαμηλής επιθετικότητας στα αρχικά στάδια. Περιλαμβάνει συχνές εξετάσεις και βιοψίες έτσι ώστε ναι μεν να αποφευχθούν οι επιπλοκές μιας ριζικής θεραπείας αλλά και να μην ξεφύγει η κακοήθεια.
Προσεκτική Αναμονή
Αφορά άντρες μεγάλης ηλικίας και με επιβαρυμένη κατάσταση υγείας, που δεν μπορούν να υποβληθούν σε ριζική θεραπεία. Στις περιπτώσεις αυτές, το προσδόκιμο επιβίωσης των ασθενών είναι τόσο μικρό που ο καρκίνος δεν θα προλάβει να εξαπλωθεί και να δημιουργήσει συμπτώματα. Η ριζική θεραπεία θα έχει επιπλοκές που θα επιβαρύνουν την ποιότητα της ζωής του ασθενούς περισσότερο από τον καρκίνο του προστάτη.
Χειρουργική Επέμβαση
Ριζική Προστατεκτομή
Εφαρμόζεται όταν ο καρκίνος του προστάτη είναι εντοπισμένος μέσα στον αδένα. Είναι η χειρουργική αφαίρεση ολόκληρου του προστάτη, των σπερματοδόχων κύστεων και των σπερματικών πόρων. Σε περιπτώσεις που θεωρούνται υψηλού κινδύνου και υπάρχει πιθανότητα εξάπλωσης του καρκίνου στους λεμφαδένες ή σε περιπτώσεις που ανευρίσκονται διογκωμένοι λεμφαδένες στην αξονική τομογραφία, πρέπει ταυτόχρονα να γίνει και λεμφαδενεκτομή.
Η επέμβαση γίνεται με την ανοικτή χειρουργική τεχνική, με τη λαπαροσκοπική τεχνική ή με ρομποτική βοήθεια. Όλες οι μέθοδοι έχουν το ίδιο ογκολογικό αποτέλεσμα αλλά σαφώς η ρομποτική ριζική προστατεκτομή υπερέχει στην απώλεια αίματος και τη γρήγορη επαναφορά του ασθενούς στην καθημερινή ζωή του.
Ως επιπλοκές της επέμβασης περιγράφονται η αιμορραγία, η ακράτεια των ούρων και η στυτική δυσλειτουργία. Η ακράτεια των ούρων είναι πλέον πολύ σπάνια και διαρκεί λίγες μέρες. Ένα πολύ μικρό ποσοστό μπορεί να χρειαστεί φαρμακευτική θεραπεία. Η στυτική δυσλειτουργία οφείλεται στον τραυματισμό των νεύρων κατά τη διάρκεια της επέμβασης. Η απόφαση για τη διατήρηση των νεύρων εξαρτάται από την επιθετικότητα της νόσου και την εξάπλωση της κακοήθειας. Η στύση σε ένα ικανοποιητικό ποσοστό των ασθενών επανέρχεται μετά από έξι με δώδεκα μήνες και εξαρτάται από την ηλικία, τη γενικότερη κατάσταση του ασθενούς αλλά και την ποιότητα των στύσεων που υπήρχε πριν το χειρουργείο. Μπορεί να χρειαστεί φαρμακευτική θεραπεία ή ενεσοθεραπεία και σε μικρό ποσοστό ασθενών μπορεί να τοποθετηθεί πεϊκή πρόθεση.
Διαβάστε περισσότερα για τη ρομποτική ριζική προστατεκτομή
Ακτινοθεραπεία
Τα σύγχρονα ακτινοθεραπευτικά μηχανήματα, με την ταυτόχρονη χρήση αξονικής τομογραφίας, καθοδηγούν την ακτινοβολία στοχευμένα μόνο στον προστάτη αδένα ώστε να νεκρωθούν τα καρκινικά κύτταρα και να αποφευχθεί η βλάβη των γειτονικών οργάνων (εντέρου και ουροδόχου κύστης). Κάθε θεραπεία απαιτεί λίγα λεπτά και εφαρμόζεται καθημερινά για περίπου 30 μέρες. Μαζί με την ακτινοβολία γίνεται και ορμονοθεραπεία για μια περίοδο 18 μηνών.
Μειονεκτήματα της μεθόδου είναι ότι παρά τις προσπάθειες του ακτινοθεραπευτή, γειτονικά όργανα που βρίσκονται γύρω από τον προστάτη, όπως είναι η ουροδόχος κύστη, το έντερο και τα νεύρα που είναι υπεύθυνα για τη στύση, δέχονται μεγάλο ποσοστό της ακτινοβολίας. Σαν αποτέλεσμα έχουμε επιτακτικότητα ούρησης, συχνοουρία και αιματουρία. Τα ίδια προβλήματα έχουμε και από το έντερο που βρίσκεται πίσω από τον προστάτη. Τέλος, στυτική δυσλειτουργία συνήθως εμφανίζεται αρκετό καιρό μετά τη θεραπεία.
Ορμονοθεραπεία
Η θεραπεία αυτή έχει σκοπό να σταματήσει την παραγωγή της τεστοστερόνης. Περιλαμβάνει τη χορήγηση αντιανδρογόνων σε μορφή χαπιών που δίνονται κάθε μέρα και μία ενέσιμη θεραπεία κάθε τρεις μήνες.
Η ορμονοθεραπεία μπορεί να γίνει:
- Σαν αρχική θεραπεία όταν ο καρκίνος του προστάτη έχει εξαπλωθεί τοπικά ή έχει ήδη απομακρυσμένες μεταστάσεις
- Όταν η κακοήθεια υποτροπιάσει μετά από τη ριζική προστατεκτομή
- Ταυτόχρονα με την ακτινοβολία
Οι ανεπιθύμητες ενέργειες της ορμονοθεραπείας είναι η απώλεια της σεξουαλικής επιθυμίας, οι εξάψεις, η κόπωση, οι αλλαγές στη διάθεση, η αναιμία και η απώλεια οστικής και μυϊκής μάζας.
Πρέπει να υπάρχει συνεχής παρακολούθηση του ασθενούς ανά τρίμηνο έτσι ώστε να αντιμετωπίζονται όλα τα προβλήματα που δημιουργούνται. Τα περισσότερα προβλήματα που δημιουργεί αντιμετωπίζονται εύκολα.
Η ορμονοθεραπεία συνήθως δίνεται για όλη τη διάρκεια της ζωής του ασθενούς και μπορεί κατά καιρούς να διακόπτεται.
Χημειοθεραπεία
Όταν ο καρκίνος του προστάτη σταματήσει να είναι ορμονοευαίσθητος και το PSA παρόλο την ορμονοθεραπεία συνεχίζει να αυξάνεται τότε θέση έχει η χημειοθεραπεία.
Αν και τα σύγχρονα χημειοθεραπευτικά φάρμακα έχουν πολύ λιγότερες επιπλοκές, η ηλικία και η γενική κατάσταση του ασθενούς πρέπει να επιτρέπουν τη χορήγησή τους.
Άλλες Θεραπείες
- Βραχυθεραπεία: Στη βραχυθεραπεία γίνεται εμφύτευση ραδιενεργών σπόρων μέσα στον προστάτη. Αυτά ακτινοβολούν και καταστρέφουν τα καρκινικά κύτταρα σε μια μικρή περιοχή γύρω τους. Προκαλούν πολλά συμπτώματα στην ούρηση λόγω οιδήματος του προστάτη.
- Κρυοθεραπεία: Ειδικές βελόνες εισέρχονται στον προστάτη, ψύχονται και καταστρέφουν τα καρκινικά κύτταρα. Δυστυχώς η έλλειψη ακριβείας καταστρέφει και κύτταρα σε γειτονικά όργανα (στο ορθό και στο σφιγκτήρα) με σοβαρές επιπλοκές.
- HIFU: Με διορθικό υπερηχογράφημα, μία δέσμη υπερήχων υψηλής έντασης κατευθύνεται στον προστάτη. Σαν αποτέλεσμα έχουμε την καταστροφή των καρκινικών κυττάρων. Είναι μία καινούργια μέθοδος της οποία τα αποτελέσματα δεν έχουν εκτιμηθεί ακόμα.
Παρακολούθηση
Η παρακολούθηση του καρκίνου του προστάτη, μετά τη θεραπεία, γίνεται με βάση την τιμή του PSA, όπου ανάλογα με τη θεραπεία που θα επιλέξουμε περιμένουμε και την ανάλογη πτώση της τιμής του. Σε περιπτώσεις που η τιμή αυξάνεται ξανά σε τουλάχιστον δύο διαδοχικές μετρήσεις, σε απόσταση τριών μηνών μεταξύ τους τότε θα χρειαστεί να προχωρήσουμε σε συμπληρωματική θεραπεία.
Πρόληψη Καρκίνου του Προστάτη
Η έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του προστάτη γίνεται με τον προληπτικό έλεγχο κάθε χρόνο σε άντρες άνω των 45 ετών.
Εάν υπάρχει κληρονομικό ιστορικό καρκίνου του προστάτη ή καρκίνου του μαστού από τη μητέρα του ασθενούς, η πρώτη εξέταση μπορεί να γίνεται μετά την ηλικία των 40 ετών.
Η εξέταση με στόχο την πρόληψη περιλαμβάνει:
- Το PSA: Είναι μια πρωτεΐνη που βρίσκεται στο αίμα και παράγεται αποκλειστικά από τα προστατικά κύτταρα. Αυξάνεται σε φλεγμονές του προστάτη, στην καλοήθη υπερτροφία του προστάτη και σίγουρα στον καρκίνο. Η φυσιολογική τιμή του πρέπει να είναι μικρότερη από τα 4 ng/ml και όσο περισσότερο αυξάνεται η τιμή του τόσο περισσότερες πιθανότητες υπάρχουν να διαγνωστεί καρκίνος. Μεγάλη σημασία έχει επίσης και ο ρυθμός αύξησης της τιμής του PSA. Όσο πιο γρήγορα αυξάνεται το PSA, τόσο αυξάνονται και οι πιθανότητες να υπάρχει καρκίνος του προστάτη. Σημαντική παράμετρος είναι και ο λόγος της τιμής του ελεύθερου PSA (Free PSA) προς το ολικό PSA. Όσο πιο μικρός είναι ο λόγος, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα ύπαρξης καρκίνου του προστάτη.
- Τη δακτυλική εξέταση του προστάτη: Ο ουρολόγος μπορεί να καταλάβει με τη δακτυλική εξέταση το μέγεθος, το σχήμα αλλά κυρίως τη σύσταση του προστάτη. Η ύπαρξη σκληρίας στον αδένα αποτελεί ένδειξη για βιοψία ακόμη κι αν είναι φυσιολογικές οι τιμές του PSA.
- Την πολυπαραμετρική μαγνητική τομογραφία του προστάτη: Πρόκειται για μαγνητική τομογραφία με ειδική επεξεργασία για τον προστάτη. Η εξέταση μπορεί να μας δείξει ύποπτες περιοχές που θα ενισχύσουν την υποψία για καρκίνο και θα μας καθοδηγήσουν στη λήψη βιοψιών από συγκεκριμένα σημεία.
Διατροφή
Όσον αφορά τη διατροφή για την πρόληψη του καρκίνου του προστάτη, σας συστήνουμε να ακολουθείτε ένα υγιεινό και ισορροπημένο πρόγραμμα διατροφής με φρούτα και λαχανικά, ειδικά σταυρανθή (λάχανο, κουνουπίδι, μπρόκολο), τροφές με λυκοπένιο (ντομάτα, καρπούζι), ψάρια, ξηρούς καρπούς, σόγια και πράσινο τσάι, που φαίνεται πως συμβάλλουν στη βελτίωση της υγείας του προστάτη. Αποφύγετε επεξεργασμένα τρόφιμα, ζωικά λιπαρά και αλκοόλ και μειώστε την κατανάλωση υδατανθράκων και γαλακτοκομικών προϊόντων.
Συχνές Ερωτήσεις
Ποια είναι τα στάδια του καρκίνου στον προστάτη;
Ο καρκίνος στον προστάτη διακρίνεται στα εξής 4 στάδια:
- Στάδιο Τ1 (αρχικό στάδιο): Ο καρκίνος είναι εντοπισμένος στον προστάτη και συνήθως είναι ασυμπτωματικός.
- Στάδιο Τ2: Παραμένει εντοπισμένος στον προστάτη αλλά είναι πιο επιθετικός.
- Στάδιο Τ3: Έχει επεκταθεί τοπικά γύρω από τον προστάτη.
- Στάδιο Τ4 (τελικό στάδιο): Έχει δώσει μεταστάσεις (συχνότερα σε οστά ή λεμφαδένες).
Ποιο είναι το προσδόκιμο ζωής ασθενών με καρκίνο στον προστάτη;
Το προσδόκιμο ζωής εξαρτάται από το στάδιο στο οποίο θα διαγνωστεί ο καρκίνος προστάτη και την αποτελεσματικότητα της θεραπείας. Η έγκαιρη διάγνωση, λοιπόν, είναι καθοριστική για την πορεία της νόσου και την καλύτερη πρόγνωση. Ασθενείς που έχουν έγκαιρη διάγνωση και έγκαιρη ρομποτική ριζική θεραπεία με αφαίρεση του προστάτη αποκτούν 100% ίαση στις περισσότερες περιπτώσεις.
Είναι ιάσιμος ο καρκίνος του προστάτη;
Ο καρκίνος του προστάτη μπορεί να είναι ιάσιμος εφόσον διαγνωστεί έγκαιρα, μέσω ετήσιων προληπτικών ελέγχων, και σε αρχικά στάδια.
Επικοινωνήστε τηλεφωνικά ή συμπληρώνοντας τη φόρμα επικοινωνίας και κλείστε ραντεβού στο ιατρείο μας στην Αθήνα. Ο Χειρουργός Ουρολόγος – Ανδρολόγος Κωνσταντίνος Πικραμένος και ο Χειρουργός Ουρολόγος – Ανδρολόγος Διονύσιος Πικραμένος βρίσκονται στη διάθεσή σας για περισσότερες πληροφορίες, την απαραίτητη διάγνωση και τον σχεδιασμό του εξατομικευμένου πλάνου θεραπείας.
Πού δίνει μεταστάσεις ο καρκίνος του προστάτη;
Ο καρκίνος του προστάτη συνήθως δίνει μεταστάσεις στα οστά. Πριν πάρουμε κάποια απόφαση για το θεραπευτικό πλάνο που θα ακολουθήσουμε, είναι εξαιρετικά σημαντικό να γίνει η σταδιοποίηση. Κατά τη σταδιοποίηση, η οποία πραγματοποιείται με σπινθηρογράφημα οστών εξακριβώνουμε τον βαθμό εξάπλωσης της κακοήθειας.
Υπάρχουν πιθανότητες υποτροπής;
Η πιθανότητα να έχουμε υποτροπή του καρκίνου του προστάτη είναι υπαρκτή. Αυτό μπορεί να συμβεί σε περιπτώσεις καρκίνων σε προχωρημένα στάδια και πιο επιθετικές μορφές, καθώς και όταν δεν είναι δυνατόν να αφαιρέσουμε πλήρως τον όγκο αφού έχει εξαπλωθεί έξω από τον προστάτη. Για τον λόγο αυτόν, παρακολουθούμε ασθενείς με διαγνωσμένο καρκίνο του προστάτη τακτικά με το PSA.
Σχετικά Άρθρα
Βιβλιογραφία
Οι πληροφορίες του παρόντος κειμένου και επιπλέον πληροφορίες περιλαμβάνονται στις παρακάτω πηγές γνώσης:
- Οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ουρολογικής Εταιρίας για ασθενείς (Αγγλικά)
- Οδηγίες της Βρετανικής Ουρολογικής Εταιρίας για ασθενείς (Αγγλικά)
- Κατευθυντήριες Οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ουρολογικής Εταιρίας για Ιατρούς (Αγγλικά)
- Πληροφορίες για ασθενείς και Ιατρούς (Αγγλικά)
- Ελληνική Ουρολογική Εταιρία. Πληροφορίες για ασθενείς (Ελληνικά)
- Ινστιτούτο Μελέτης Ουρολογικών Παθήσεων. Πληροφορίες για ασθενείς (Ελληνικά)
